ԱՍԵՄ ԻՄԱՑԵՔ շարքից
Ահա այն երկրները, որտեղ IMEI գրանցումը գործում է կամ մասամբ պարտադիր է.
Պարտադիր կամ խիստ վերահսկվող համակարգ
Turkey — BTK-ի համակարգում չգրանցված հեռախոսը սովորաբար 120 օր հետո անջատվում է ցանցից։
Pakistan — DIRBS համակարգով պարտադիր է։
India — CEIR համակարգ, հիմնականում գողացված սարքերի վերահսկման համար, որոշ դեպքերում ներմուծվող սարքերի գրանցում։
Indonesia — արտասահմանից բերված սարքերի գրանցում պարտադիր է։
Egypt — մաքսային և ցանցային գրանցման մեխանիզմ կա։
Iran — «Hamta» համակարգով պարտադիր։
Nepal — NTA-ում գրանցում։
Sri Lanka — TRCSL գրանցում։
Kenya — գողացված/չգրանցված սարքերի վերահսկման ռեժիմ։
Ethiopia — պետական Ethio Telecom համակարգով վերահսկվում է։
Ինչպես տեսնում եք՝ որևէ առաջադեմ երկիր չկա։
Հարավային Կովկասում
Armenia — այս պահին դեռևս IMEI գրանցման համակարգ չկա։ Բայց իշխանությունը դա անելու է։
Georgia — չկա։
Azerbaijan — կա IMEI registration system։
IMEI պարտադիր գրանցման համակարգը տեխնիկական տեսանկյունից կարող է օգտակար լինել (գողացված սարքերի արգելափակում, մաքսանենգության դեմ պայքար, գոնե այդպես է ներկայացվում), բայց ժողովրդավարական ազատությունների տեսանկյունից ունի մի շարք լրջագույն ռիսկեր։
1. Անանունության նվազում
Երբ IMEI-ը կապվում է անձնագրի, SIM քարտի և հաճախ մաքսային տվյալների հետ, պետությունը ստանում է ուժեղ կապ՝
մարդ → սարք → հեռախոսահամար → տեղաշարժ։
Սա զգալիորեն նվազեցնում է քաղաքացու գործնական անանունությունը։
2. Շարժի և գտնվելու վայրի վերահսկում
IMEI + cell tower logs համադրությամբ իշխանությունները կարող են վերականգնել՝
որտեղ եք եղել,
ում հետ եք շփվել,
որքան հաճախ եք հանդիպել։
Սա կարող է օգտագործվել ոչ միայն քրեական գործերով, այլ նաև քաղաքական վերահսկողության համար։
3. Ընդդիմության և լրագրողների նկատմամբ ճնշում
Ավտորիտար կամ կիսաավտորիտար միջավայրերում IMEI registry-ն հեշտացնում է՝
ակտիվիստների նույնականացումը,
լրագրողների աղբյուրների բացահայտումը,
բողոքի ակցիաների մասնակիցների քարտեզագրումը։
Օրինակ՝ եթե մի հանրահավաքում միևնույն վայրում հայտնաբերվեն հարյուրավոր IMEI-ներ, հետո կարելի է նույնականացնել մարդկանց։
4. Թիրախային անջատում
Պետությունը կարող է տեխնիկապես արգելափակել կոնկրետ սարքեր՝ առանց մարդու ձերբակալության։
Այսինքն՝
կարելի է «լռեցնել» մարդուն՝ զրկելով կապից։
Սա հատկապես վտանգավոր է քաղաքական ճգնաժամերի ժամանակ։
5. Տվյալների կենտրոնացում
Մեծ կենտրոնացված բազաները ստեղծում են.
արտահոսքի ռիսկ,
հաքինգի վտանգ,
ներքին չարաշահման հնարավորություն։
Այս տվյալները հաճախ ավելի արժեքավոր են, քան բանկային տվյալները, քանի որ ցույց են տալիս վարքագիծ։
6. Chilling effect («սառեցնող ազդեցություն»)
Եթե քաղաքացին գիտի, որ իր սարքը լիովին նույնականացված է, նա կարող է ինքնագրաքննության դիմել՝
չմասնակցել ցույցերի,
չկապվել որոշ մարդկանց հետ,
չարտահայտվել ազատորեն։
Սա ժողովրդավարության համար շատ լուրջ հետևանք է։
Ասեմ նաև, որ այս ամենի համար վճարելու է հեռախոսի սեփականատերը իր գրպանից որոշակի տարեկան տուրքի տեսքով և վերահկողությունն էլ իրականացնելու մասնավոր ընկերություն, բնականաբար ՔՊ-ամերձ շրջանակից։
Ասեմ նաև, որ կան լրջագույն վտանգներ նման տվյալների Թուրքիային, Ադրբեջանին կամ Ռուսաստանին արտահոսքի դեպքում։
Մոռացա ասել, որ մեր համակարգն ավելի վատն է լինելու, քան անգամ Թուրքիայում։ Հայաստանում 30 օր հետո պարտադիր պիտի գրանցես հեռախոսդ, եթե ոչ, ապա այն կանճատվի, իսկ Թուրքիայում չգրացվելու ժամանակաշրջանը 120 օր է։
Կեցցե ժողովրդավարության բաստիոնը։
Արա Պապյանի էջից
