Հուլիսի 14-ի հայկական և միջազգային մեդիահոսքերի համապարփակ վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ տեղեկատվական օրակարգը թելադրում են քաղաքական սուր զարգացումները, խոշոր տնտեսական ցնցումները և ռազմական ճգնաժամերը։ Այսօրվա լրահոսի մեդիա մոնիտորինգի հիմքում ընկած են մի քանի առանցքային թեմաներ, որոնց շուրջ ձևավորվել են հանրային լայն քննարկումներ և բազմաշերտ նարատիվներ։
Սակայն մինչև այդ, ովքե՞ր են այօրվա նյուզմեյքերները․
Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում Նիկոլ Փաշինյանն է։ Նրան գրեթե չի զիջում վերջին օրերի նյուզմեյքեր Գագիկ Ծառուկյանը։ Թոփում են նաև Ծառուկյանի մի քանի ընկերություն, որոնց շուրջ մեդիա հետաքրքրությունը ևս չի նվազում այս օրերին։
Օրվա վերջին մոտ ռեսոնանս է առաջացրել նաև ԿԸՀ մամուլի խոսնակ Սեդա Ղուկասյանի հրաժարականը (15 հոդված). Նա հայտարարել է, որ հուլիսի 15-ից թողնում է իր պաշտոնը և ներկայացրել է իր գործունեության մանրամասն հաշվետվությունը՝ հարկատուների առջև «հանրային հաշվետվողականության բարձր նշաձող սահմանելով»։
Իսկ օրվա թոփ նորությունները սրանք են՝
1. Գագիկ Ծառուկյանի ընկերությունների շարունակվող պարալիզացումը և նրա կենդանիների շուրջ իրավական քաշքշուկը
Հրապարակումների քանակը. 194 հոդված
Սոցիալական և տնտեսական աղետալի հետևանքներ. Ծառուկյանին պատկանող «Մուլտի գրուպ» կոնցեռնի կազմում գտնվող և կապարակնքված ընկերությունների (այդ թվում՝ «Մուլտի Տաբակ», «Մուլտի Սթոուն», «Օլիմպավան», «Մուլտի վելնես», «Փարավոն») շուրջ 10,000–15,000 աշխատակիցներ հայտնվել են անգործության և սոցիալական ծանր կացության առաջ։ «Մուլտի Տաբակ»-ի աշխատակիցները բողոքի զանգվածային ակցիաներ են անում՝ պահանջելով բացել գործարանը, քանի որ պահեստներում միլիարդավոր դրամների պատրաստի արտադրանք և հումք (թութուն) կա, որն առանց միկրոկլիմայի ստուգման ենթակա է փչացման։ «Օլիմպավանում» և «Մուլտի վելնեսում» կապարակնքման պատճառով խափանվել են լողավազանների ֆիլտրացիայի և օդափոխության համակարգերը, ինչպես նաև դադարեցվել են հավաքականների մարզումները։ Իսկ «Մուլտի Սթոունի» աշխատակիցները զգուշացնում են, որ հումքի բացակայությունը կարող է կասեցնել Հիսուս Քրիստոսի արձանի երեսպատման աշխատանքները։
Իրավապահների «արշավը» կենդանիների դեմ. Հանրային քննարկումների կենտրոնում է հայտնվել Ծառուկյանի առանձնատնից կենդանիների առգրավումը։ Էգ սպիտակ առյուծի՝ քնեցումից չարթնանալու և սատկելու փաստից հետո Երևանի ավագանու անդամ Քրիստինա Վարդանյանը դուրս է եկել Կենդանաբանական այգու կառավարման խորհրդից։ Իրավապահները եկել են նաև Ծառուկյանի ձիերի (11 տոհմային ձի և 1 պոնի) ու փասիանների հետևից։ Փաստաբանները բողոքարկել են որոշումը՝ պնդելով, որ դրանք ընտանի կենդանիներ են և չեն կարող քրեական վարույթի առարկա դառնալ։ Քննչական կոմիտեն ի վերջո հայտարարեց, որ կատարվել է միայն ձիերի զննություն, և դրանք չեն առգրավվելու։
Քաղաքական հետապնդումների մեղադրանքներ. ԲՀԿ ներկայացուցիչ Էլինար Վարդանյանն ու փաստաբանները կատարվածը որակում են որպես բացահայտ անձնական վրեժխնդրություն և քաղաքական հաշվեհարդար։ Ծառուկյանի պաշտպանները պատրաստվում են դիմել միջազգային արբիտրաժ՝ ընկերությունների ապօրինի պարապուրդի և ձեռնարկատիրական իրավունքների ոտնձգության հարցով։ Զուգահեռաբար, դատախազությունը վերադարձրել է պետությանը Սևանի ափին Ծառուկյանի փեսա, նախկին մարզպետ Կարապետ Գուլոյանի վարձակալած 2.5 հա հողատարածքը։
2. ԱՄՆ-Իրան ռազմածովային լայնածավալ էսկալացիան և Հորմուզի նեղուցի շրջափակումը
Հրապարակումների քանակը՝ 172 հոդված
Ռազմական հուժկու հարվածներ և ԱԹՍ-ների ոչնչացում. ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հանձնարարությամբ ամերիկյան զինված ուժերը (CENTCOM) վերսկսել են Իրանի ծովային լիակատար շրջափակումը։ Իրականացվել է 5-ժամյա հուժկու օդային գրոհ՝ թիրախավորելով ափամերձ պաշտպանության համակարգեր, անօդաչուների անգարներ և ռազմաբազաներ Բուշեհրում, Չաբահարում, Ջասկում և այլուր։ Ի պատասխան՝ Իրանի Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը (ԻՀՊԿ) հարվածել է Բահրեյնում, Քուվեյթում և Հորդանանում գտնվող ամերիկյան ռազմաօդային բազաներին ու ռադարներին և հայտարարել Բանդար Աբասում ու Lարում երկու ամերիկյան ԱԹՍ-ների ոչնչացման մասին։
Նավթային ցնցումներ և նոր տուրքեր. Հորմուզի նեղուցում ԻՀՊԿ-ն հարձակվել է ԱՄԷ-ի երկու սուպերլցանավերի («Mombasa» և այլն) վրա հետևանքով զոհվել է անձնակազմի հնդիկ անդամ։ UKMTO-ն հայտնում է նաև Օմանի ափերի մոտ նորվեգական լցանավի վրա արկի ընկնելու մասին։ Թրամփը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ն կգանձի նեղուցով անցնող բեռների արժեքի 20%-ը՝ որպես անվտանգության ապահովման ծախս։ Թեև ավելի ուշ, ըստ տեղեկությունների, նա հրաժարվել է այդ մտքից Մերձավոր Արևելքի միապետների կոչերից հետո։ Brent տեսակի նավթի գինը բորսաներում կտրուկ աճել է՝ հասնելով մեկ բարելի համար 84.78 դոլարի։
Դիվանագիտության տապալում և տարածաշրջանային անկայունություն. Իրանի ԱԳ նախարար Աբբաս Արաղչին հայտարարել է, որ «Հորմուզի նեղուցի պահապանը միշտ եղել և լինելու է Իրանը»։ Թեհրանը պնդում է, որ ամերիկյան հարվածները վիժեցրել են անցնող ամիսների դիվանագիտական ջանքերը, իսկ պատգամավորները պահանջում են չեղարկել ԱՄՆ-ի հետ փոխըմբռնման հուշագիրը։ Փորձագետները զգուշացնում են, որ Հարավային Կովկասն ու ողջ Եվրասիան մտնում են տարածաշրջանային տուրբուլենտության և ուժերի նոր հավասարակշռության փուլ։
3. Մարտի 1-ի գործով նախկին ոստիկանապետ Հայկ Հարությունյանին հետմահու մեղադրանք առաջադրելու շուրջ իրավական վեճը
Հրապարակումների քանակը. 84 հոդված
Հետմահու քրեական հետապնդում. Դատախազությունը «Մարտի 1-ի» գործով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցել 7 տարի առաջ մահացած ՀՀ նախկին ոստիկանապետ Հայկ Հարությունյանի նկատմամբ։ Քանի որ մեղադրյալը ողջ չէ, որոշումը հանձնվել է նրա կնոջը, ով առարկել է ամուսնու մահվան հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու որոշման դեմ։ Արդյունքում դատախազը վարույթը վերադարձրել է նախնական քննչական մարմին՝ մեղադրական եզրակացությամբ ավարտելու և դատարան ուղարկելու համար։
Իրավական անհնարինություն. Փաստաբանական համայնքը (մասնավորապես՝ Վահան Հովհաննիսյանը) կտրուկ քննադատել է այս որոշումը՝ նշելով, որ իրավաբանորեն «հնարավոր չէ մեղադրանք առաջադրել մահացած անձին», քանի որ մեղադրանք ներկայացնելը դատավարական գործողություն է, որն անմիջականորեն իրականացվում է մեղադրյալի հետ։ Փաստաբանները ծիծաղելի են որակում ցուցադրական վերնագրերով հանրությանը մանիպուլացնելու փորձերը և հիշեցնում, որ մեկ ամիս առաջ նույն մեթոդով հետապնդում էր հարուցվել նաև 2017-ին մահացած ԱԱԾ նախկին ղեկավար Գորիկ Հակոբյանի նկատմամբ։
4. Երևանում 17 անձի բերման ենթարկելը՝ ապօրինի վճարովի ավտոկայանատեղիների և շորթման կասկածանքով
Հրապարակումների քանակը. 41 հոդված
Լայնածավալ համատեղ ստուգայցեր. Երևանի քաղաքապետարանի հասարակական կարգի պահպանության ծառայության, ՆԳՆ ոստիկանության գվարդիայի և համայնքային ոստիկանության կողմից իրականացված խստացված ստուգայցերի արդյունքում Ոստիկանության կենտրոնական բաժին է տեղափոխվել 17 անձ։
Իրավախախտումների բնույթը. Տեղափոխվածներից 10 անձ կասկածվում է օրենսդրությամբ սահմանված պահանջների խախտմամբ ապօրինի վճարովի ավտոկայանատեղի կազմակերպելու («стоящик» ներկայանալու), իսկ 7-ը՝ այլ անձանցից ապօրինի գումար պահանջելու կամ շորթելու մեջ։ Քաղաքապետարանը զգուշացրել է, որ միջոցառումները կրելու են շարունակական բնույթ, իսկ կրկնակի խախտման դեպքում կկիրառվեն խիստ վարչական պատասխանատվության միջոցներ։
Լուքսորի 3000-ամյա գաղտնիքները, Ստամբուլի Սուրբ Կարապետի վերաբացումն ու Արցախի իրական ծագումը
Ստամբուլի Սուրբ Կարապետ եկեղեցու վերաբացումը. Ստամբուլի պատմական Սկյուտար թաղամասում (որտեղ 20-րդ դարասկզբին ապրում էր շուրջ 50,000 հայ) երկարատև վերանորոգումից հետո վերաբացվել և օծվել է Սուրբ Կարապետ հայկական եկեղեցին։ Եկեղեցին գրավոր աղբյուրներում հիշատակվում է դեռևս 1593 թվականից։ Օծման արարողությանը մասնակցել են Կ. Պոլսի Հայոց պատրիարք Սահակ արքեպիսկոպոս Մաշալյանն ու Արամ Աթեշյանը։ Օրեր առաջ անհայտ անձը վնասել էր գերեզմանատան 6 դամբարան, սակայն քաղաքային իշխանությունները 48 ժամում հայտնաբերել և կալանավորել են հանցագործին։
Աղթամարի Սուրբ Խաչում հայկական շարականի արգելքը. Մեծ մեդիա-արձագանք է ստացել տեսանյութը, որտեղ Վանի Աղթամար կղզու Սուրբ Խաչ եկեղեցու հսկիչը վախենալով աշխատանքը կորցնելուց՝ արգելում է հայուհի Գայանե Գևորգյանին հայկական շարական երգել, ինչը հանգեցրել է բուռն բանավեճի։
«Արցախ» և «Ղարաբաղ» անվանումների իրական պատմությունը. Լրագրող Նաիրի Հոխիկյանը կիսվել է պատմական հետաքրքիր զուգահեռով. Իրանում տարածաշրջանային քննարկման ժամանակ իրանցի մասնագետը փաստել է, որ «Ղարաբաղ» անվանումը հին պարսկերենով նշանակում է «սաղարթախիտ անտառ»։ Իսկ հայկական «Արցախ» անվանումը գալիս է մ.թ.ա. 18-րդ դարից, երբ հայոց Արա Գեղեցիկ արքան սիրել է որս անել այդ անտառներում, և ժողովուրդն այն կոչել է «Արայի ցախ» (Արայի անտառ), ինչն էլ դարձել է Արցախ։ Այս պատմական դասից հետո ադրբեջանցի պատվիրակը լքել է դահլիճն ու հաջորդ օրը հեռացել Իրանից։
Լուքսորում հայտնաբերվել է Պասերի դամբարանը. Լեյդենի համալսարանի հոլանդացի հնագետները Լուքսորի TT45 թեբեական դամբարանադաշտում հայտնաբերել են Ռամեսյանների ժամանակաշրջանին (մ.թ.ա. 1292-1069 թթ.) պատկանող 3000-ամյա պատկերազարդ ժայռափոր դամբարան։ Արձանագրությունների համաձայն՝ այն պատկանում է Պասեր անունով հին եգիպտացուն։ Պատերին պատկերված են Պասերն ու նրա կինը՝ ընծաների սեղանի առջև։
Նյութը պատրաստվել է՝ օգտագործելով https://mediamonitoring.am/ գործիքը, դրա համար ուսումնասիրվել է հուլիսի 14-ի դրությամբ լրատվական աղբյուրների՝ մեդիա, սոցցանցեր համապարփակ մեդիա մոնիթորինգը։ Ընդհանուր առմամբ վերլուծվել է 2,845 մեդիա-նյութ։
