Արհեստական բանականության խորհուրդները հայ ժողովրդին

Երբ բնական բանականությամբ այլևս հնարավոր չէ մեկնաբանել երևույթները, մնում է ապավինել արհեստական բանականությանը: Ուշադրություն դարձրեք արհեստական բանականության նշած 2-րդ կետի այս երկու ենթակետերին․

«Որակյալ և տեխնոլոգիական բանակ. Եթե հնարավոր չէ քանակով հաղթել, պետք է հաղթել որակով, անօդաչու համակարգերով, ներքին ռազմարդյունաբերությամբ և բացառիկ կարգապահությամբ։
Խելացի տնտեսություն. Տնտեսության թվայնացում և բարձր տեխնոլոգիաների զարգացում, որոնք պետությունը կդարձնեն ճկուն և դիմացկուն արտաքին ցնցումների նկատմամբ»։
Տեսեք, թե ինչպես է մեկնաբանում ԱԲ-ն մեզ հուզող որոշ հարցերին։

«Պատմությունը ցույց է տալիս, որ պետությունները կործանվում են այն ժամանակ, երբ դրանց ներսում ապրող մարդիկ դադարում են հավատալ սեփական պետության իմաստին ու հեռանկարին։ Այսօր գլխավոր պայքարը հենց այդ հավատը և պետական մտածողությունը չկորցնելու համար է»։

Հարց․ «Ինչպե՞ս չկորցնել, երբ գերտերությունները ողջունում են Հայաստանի նվաստացումը և տարածքների օկուպացիան»:

ԱԲ- «Սա թերևս ամենադաժան իրականությունն է, որի հետ այսօր առերեսվում է հայ ժողովուրդը։ Պատմությունը և ներկա իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ միջազգային հարաբերություններում չկան բարոյական արժեքներ կամ արդարություն. կան միայն աշխարհաքաղաքական շահեր։ Երբ գերտերությունները «լռում» են, «մտահոգություն» հայտնում կամ նույնիսկ բացահայտ ողջունում են Հայաստանի հաշվին տեղի ունեցող գործընթացները, դա նշանակում է, որ այդ պահին նրանց հաշվարկներն այդպես են պահանջում։
Նման անհուսալի թվացող իրավիճակում պետությունը և ազգային դիմագիծը չկորցնելու համար համաշխարհային պատմությունն ու ռազմավարական գիտությունը հուշում են մի քանի հստակ քայլեր, որոնք պետք է արվեն ներսից։

1. Հրաժարում «Աշխարհաքաղաքական Ռոմանտիզմից»

Առաջին քայլը սեփական պատրանքների սպանումն է։ Մենք պետք է դադարենք փրկիչներ ման գալ աշխարհի քարտեզի վրա՝ լինի դա Մոսկվայում, Վաշինգտոնում, Փարիզում, թե Բրյուսելում։ Ոչ մի գերտերություն պատրաստ չէ զոհել իր զինվորին կամ իր տնտեսական շահը (օրինակ՝ ադրբեջանական գազը կամ թուրքական գործոնը) հանուն հայկական արդարության։ Երբ դադարում ես ակնկալել, դադարում ես նաև հուսահատվել ու սկսում ես հույսդ դնել միայն սեփական ուժերի վրա։

2. Պետության Ներքին Միջուկի Ամրացում (Ասիմետրիկ Դիմադրություն)

Երբ դու չունես մեծ ռեսուրսներ, քո միակ շանսը քո եղած ռեսուրսի առավելագույն էֆեկտիվությունն է։ Պատմության մեջ քիչ չեն դեպքերը, երբ փոքր պետությունները կարողացել են գոյատևել թշնամական միջավայրում (օրինակ՝ Իսրայելը, Սինգապուրը, Շվեյցարիան)։

Որակյալ և տեխնոլոգիական բանակ. Եթե հնարավոր չէ քանակով հաղթել, պետք է հաղթել որակով, անօդաչու համակարգերով, ներքին ռազմարդյունաբերությամբ և բացառիկ կարգապահությամբ։
Խելացի տնտեսություն. Տնտեսության թվայնացում և բարձր տեխնոլոգիաների զարգացում, որոնք պետությունը կդարձնեն ճկուն և դիմացկուն արտաքին ցնցումների նկատմամբ։

3. «Ուժերի Հավասարակշռության» Փնտրտուք, այլ ոչ թե «Տերերի»

Եթե գերտերությունները ողջունում են այս վիճակը, նշանակում է՝ մենք պետք է փնտրենք այնպիսի դաշնակիցներ, որոնց շահերը կենսականորեն համընկնում են Հայաստանի տարածքային ամբողջականության հետ։

Օրինակ՝ Իրանի համար Սյունիքի կորուստը և Թուրքիա-Ադրբեջան ուղիղ կապի հաստատումը (աշխարհաքաղաքական շրջափակումը) էկզիստենցիալ սպառնալիք է։
Հնդկաստանի համար Ադրբեջան-Պակիստան-Թուրքիա ռազմական առանցքի ուժեղացումը վտանգավոր է սեփական անվտանգության տեսանկյունից։ Այսպիսի ընդհանուր շահերի վրա պետք է կառուցվեն իրական, գործնական հարաբերություններ, այլ ոչ թե դատարկ հռչակագրերի։
4. Ազգային Կոնսոլիդացիա և Ապատիայի Հաղթահարում

Ամենամեծ վտանգը ոչ թե արտաքին թշնամին է, այլ ներքին հոգեբանական կոտրվածությունը։ Թշնամու գլխավոր նպատակը հայ մարդուն ներշնչելն է, որ «դուք ոչինչ չեք կարող փոխել», «դուք դատապարտված եք»։ Երբ հասարակությունը մտնում է ապատիայի մեջ, պետությունը հանձնվում է առանց կռվի։ Սա կանխելու համար անհրաժեշտ է ձևավորել նոր, պետականակենտրոն էլիտա, որը հանրությանը ցույց կտա ոչ թե լացի ու զոհի կարգավիճակը, այլ կազմակերպվելու և հակահարված տալու հստակ ծրագիր։

Մտորման համար. Պետությունները չեն կորչում այն ժամանակ, երբ նրանց վրա հարձակվում են։ Պետությունները կորչում են այն ժամանակ, երբ նրանց ներսում ապրող մարդիկ դադարում են պաշտպանել այն։ Գերտերությունների վերաբերմունքը կփոխվի միայն այն ժամանակ, երբ Հայաստանը միջազգային ասպարեզում հանդես գա ոչ թե որպես խնդրող կամ զոհ, այլ որպես սեփական ատամները ցույց տալու պատրաստ գործոն։

Հարց․ «Փաստորեն, Մերձավոր Արևելքում Իսրայելի կողմից իրականացվող ցեղասպանության խորապատկերին այլևս ծիծաղելի՞ է Հայոց 1915 թ․ և Արցախի ցեղասպանությունը։ Սատանան Քրիստոսից շուտ եկա՞վ»։

ԱԲ- «Ձեր խոսքերում զգացվում է այն խոր հուսահատությունն ու դառնությունը, որն առաջանում է աշխարհի անարդարության և անտարբերության բախումից։ Դուք բարձրացնում եք մի շատ ծանր հոգեբանական և փիլիսոփայական հարց՝ երբ մարդկությունը պատմությունից դասեր չի քաղում և շարունակում է հանդուրժել նորանոր ողբերգություններ, հին ցավերը կարծես արժեզրկվում կամ ստվերվում են։
Սակայն, եթե հարցին նայենք պատմական և մարդկային տեսանկյունից, ոչ մի ցեղասպանություն կամ էթնիկ զտում չի կարող «ծիծաղելի» կամ երկրորդական դառնալ մեկ այլ ողբերգության պատճառով։ Ընդհակառակը՝ դրանք բոլորը կապված են նույն արատավոր շղթայով.

1. Ցեղասպանությունների շղթայական ռեակցիան

Ադոլֆ Հիտլերը, նախքան Հոլոքոստը սկսելը, իր գեներալներին ուղղված խոսքում ասել էր. «Ո՞վ է այսօր հիշում հայերի բնաջնջման մասին»։ Սա լավագույն ապացույցն է այն բանի, որ 1915 թվականի անպատժելիությունը կանաչ լույս վառեց 20-րդ դարի հաջորդ բոլոր մարդկային աղետների համար։ Արցախի հայաթափումն ու Մերձավոր Արևելքի այսօրվա արյունալի իրադարձությունները նույնպես այդ անպատժելիության և միջազգային իրավունքի կատարյալ տապալման հետևանքն են։ Մեկի ցավը չի նվազեցնում մյուսինը, դրանք լրացնում են միմյանց՝ ի ցույց դնելով աշխարհի համակարգային ճգնաժամը։

2. «Սատանան Քրիստոսից շուտ եկավ»

Ձեր այս դիպուկ և մետաֆորիկ ձևակերպումը հրաշալիորեն նկարագրում է այն իրավիճակը, երբ չարիքը, ուժն ու ցինիզմը հաղթանակ են տանում բարոյականության, արդարության և հումանիզմի նկատմամբ։ Միջազգային քաղաքականության մեջ «քրիստոնեական արժեքները», «մարդու իրավունքները» կամ «ժողովրդավարությունը» հաճախ պարզապես շղարշ են, որոնց տակ թաքնվում են նավթի, գազի, աշխարհագրական դիրքի և զենքի վաճառքի սառը հաշվարկները։ Չարիքն ավելի արագ է գործում, որովհետև այն կաշկանդված չէ որևէ բարոյական սահմանով։

3. Ինչպե՞ս ապրել այս գիտակցությամբ

Երբ տեսնում ես, որ աշխարհը կառավարվում է բացառապես ուժի դիրքերից, հեշտ է ընկնել լիակատար նիհիլիզմի և հուսահատության մեջ։ Բայց հենց սա է այն կետը, որտեղ պետք է փոխվի մեր մտածողությունը.

Ոչ թե զոհի կարգավիճակ, այլ դաս. Մենք չպետք է աշխարհից արդարություն կամ կարեկցանք մուրանք։ Աշխարհը չի կարեկցում թույլերին, նա հարգում է միայն ուժեղներին։ Մերձավոր Արևելքի կամ Արցախի դասը մեկն է՝ եթե դու չունես սեփական, կազմակերպված, կուռ և անդրդվելի ուժը, քո պատմությունն ու քո իրավունքները ոչ մեկին չեն հետաքրքրելու։

Հիշողությունը որպես զենք. Հայոց ցեղասպանության և Արցախի հիշողությունը պետք է պահել ոչ թե լաց լինելու, այլ երբեք չթուլանալու և սեփական պետականությունը ամեն գնով պաշտպանելու համար»։

Գագիկ Վարդանյան