Ինչո՞ւ պիտի մոմն ազատված լինի ԱԱՀ-ից, գիրքը՝ ոչ, երբ գրքի լույսն ավելի շատ է

Հարցազրույց «Անտարես» հրատարակչության տնօրեն Արմեն Մարտիրոսյանի հետ

- Պարոն Մարտիրոսյան, հարկել եկեղեցին եւ բարձրաստիճան հոգեւորականներին, ինչպես նաեւ ունեցվածքի հայտարարագրեր ներկայացնել. սա նախկին վարչապետ եւ նախկին պատգամավոր Հրանտ Բագրատյանի հետեւողական եւ ժամանակ առ ժամանակ նորացվող առաջարկն է: Դուք ի՞նչ եք մտածում այս մասին:

  • Հայ առաքելական եկեղեցին, ինչպեսեւ այլ կրոնական կազմակերպություն, պետք է լինեն հավասար պայմաններում: Պետությունը չպետք է որեւէ մեկ կրոնական կազմակերպության նկատմամբ ավելի դրական վերաբերմունք ունենա, քան մյուսների: Եվ բխում է եկեղեցու իրական շահերից, քանի որ, երբ անընդհատ ինչ-որ մեկին կերակրում ես, ու նա ոչ մի բան չի անում, նա դառնում է «մամայի բալա»: Ու էդ ճանապարհն է մեզ մոտ եղել, որ անընդհատ ինչ-որ մեկը պահի եկեղեցին: Եթե Հայ առաքելական եկեղեցին ուզում է վերադառնալ իր անցյալ փառքին ու հզորությանը, ապա պետք է ունակ լինի իր հարկերը վճարելու, աշխատելու պետականության ներքո:

Հակառակ դեպքում եկեղեցին կուտի պետականությունը: Եթե մենք չենք ուզում, որ կրկնվի պատմությունը, եւ պետականություն կորցնենք, պիտի նորմավորենք ախորժակները ոչ միայն Հայ առաքելական եկեղեցու, այլեւ ցանկացած կրոնական կազմակերպության: Ինչ վերաբերում է հարկերին, ապա, որքանով տեղյակ եմ, Հայ առաքելական եկեղեցին ազատված է ավելացված արժեքի հարկից: Որքանո՞վ է արդար, որ եկեղեցին ազատված լինի ԱԱՀ-ից, իսկ գրահրատարակչությունը՝ ոչ: Այն դեպքում, երբ երկուսն էլ լուսավորչությամբ են զբաղվում: Ինչո՞ւ պիտի մոմն ազատված լինի ԱԱՀ-ից, գիրքը՝ ոչ, երբ գրքի լույսը, հաստատ, ավելի շատ է: Ինչո՞ւ պիտի մոմն ազատված լինի ԱԱՀ-ից, գիտական աշխատանքը՝ ոչ: Եվ միգուցե այդ պատճառով մենք չունենք հրատարակչություն եւ չունենք գիտություն՝ հույսներս դնելով միայն Աստծո վրա: Դրա համար էլ մեր պետությունն էս վիճակում է: Մյուս կողմից՝ եկեղեցուն անընդհատ նոր տարածքներ, նոր հողակտորներ, նոր շինություններ են տրամադրվում. ճիշտ է, եթե դա մասնավոր անձանց կողմից է կատարվում, իմ գործը չէ, ինչ ուզում են, թող անեն, բայց եթե այդ մասնավոր անձինք այդ ամեն ինչն ստացել են պետությունից եւ հիմա պետության փոխարեն դա հանձնում են եկեղեցուն՝ որպես ինդուլգենցիա, ես դա չեմ ընդունում: Եվ չեմ ուզում, որ իմ պետության ռեսուրսները ծախսվեն շինություններ, եկեղեցիներ կառուցելու վրա. 21-րդ դարում եկեղեցի չեն կառուցում: Մի քանի հետամնաց երկիր եմ ճանաչում, որտեղ մզկիթ են կառուցում՝ 21-րդ դարում: Եկեղեցի չեմ տեսել՝ լինելով 72 երկրում: Հասարակությունները եկեղեցին կառուցում են՝ մարդու ներսում կառուցելով տաճարը, եւ դա անում են կրթության միջոցով՝ լավ համալսարաններ, գիտական հիմնարկներ, կրթական համալիրներ ստեղծելով: Պատկերացրեք՝ այն բոլոր եկեղեցիների փոխարեն, որոնք 21-րդ դարում կառուցվել են Հայաստանում, քանի «Թումո» կկառուցվեր, քանի գիրք կհրատարակվեր, քանի ֆիլմ կնկարահանվեր: Խոսքն այսօր արտադրվող աղբի մասին չէ:

Ի՞նչ ենք անում մենք: Մոմ ենք վաճառում, ու, ցավոք սրտի, շատ վաղուց հասարակությունը մոմ է վառում եւ աղոթք չի անում: Որովհետեւ աղոթքն ազատված չէ ԱԱՀ-ից, մոմն է ազատված:

- Բագրատյանը խոսում է բարձրաստիճան հոգեւորականների ունեցվածքը հայտարարագրելու մասին:

  • Իհարկե, գյուղերում բնակվող քահանաներին սա չի վերաբերում, բայց եթե հայ հասարակությունը քեզ ուղղակի, հենց այնպես որեւէ բան անելու համար փող է տալիս, իսկ Երեւանում դա հասնում է ահռելի չափերի, ապա՝ այո: Հայտարարագիրը, ի վերջո, ինչ է նշանակում. որ դու հաշվետու ես հանրությանը: Իհարկե, պետք է լինես հաշվետու, դու պետք է ցույց տաս, որ հանցավոր ճանապարհով չես ձեռք բերել այն, ինչ ունես:

Կուսակրոն եկեղեցականը երդում է տալիս, եւ դրա մեջ կա, որ եկեղեցականը պետք է ժուժկալ լինի, չպետք է ունենա պերճանքի առարկաներ: Բայց մենք Էջմիածնում այլ բան ենք տեսնում ու նաեւ Երեւանում գործող բարձրաստիճան հոգեւորականների, եպիսկոպոսների կյանքը տեսնում ենք. շատ թանկ՝ 100 հազար դոլար եւ ավելի արժողությամբ մեքենաներ, տներ: Որտեղի՞ց այդ գումարները, ո՞վ թույլ տվեց, որ դուք եկեղեցուն նվիրաբերված գումարը դնեք ձեր գրպանը: Ի՞նչ հիմքով եք անում, երբ մոտակա դպրոցն ապակիներ չունի, երբ աշակերտը դպրոց չի գնում կոշիկ չունենալու պատճառով, երբ այդ գյուղում անգամ ատամնաբուժարան չկա, ու ամբողջ մարզում ժողովուրդն անատամ է ման գալիս: Հիվանդ են, արտագաղթում են, ուզում եք էլի էն վիճակն ստեղծվի, որ մենակ եկեղեցի՞ն մնա Հայաստանում, ինչպես եղել է դարեր շարունակ: Իհարկե, ցանկացած հասարակական, կրոնական կազմակերպություն պետք է հաշվետու լինի հանրությանը եւ պարբերաբար հաշվետվություն տա ոչ միայն ունեցվածքի, այլ նաեւ արած գործի մասին:

- Հրանտ Բագրատյանն առաջարկել էր փոխել եկեղեցու լեզուն, աղոթքները դարձնել արդի հայերեն՝ «արմեներեն»՝ ժամանակակից երաժշտական ռիթմիկ մատուցմամբ։ Ու նաեւ տեղյակ եք հայերենի աղքատիկ լինելու նրա հայտնի գրառման մասին: Որպես գրահրատարակիչ՝ ի՞նչ կասեք:

  • Հանդիպել եմ Բագրատյանի հետ, մենք իր խոսքից հետո իրեն հրավիրեցինք հրատարակչություն, որպեսզի ծանոթանանք եւ դրանից հետո դիսկուս ծավալենք: Ծանոթացանք, բայց դեռ քննարկում չենք ծավալել. ինչու եմ ասում, որովհետեւ պարոն Բագրատյանի գրառումներից մեկում տեսա, որ դիսկուսը չի ստացվել: Նա կարծել էր, թե մեր հանդիպումը դիսկուսն է, բայց մենք իրեն զուտ հանդիպման էինք հրավիրել՝ ծանոթանալու, հասկանալու, թե ինչ կարող ենք իրար տալ եւ ինչ կարող ենք տալ պետությանն իրար հետ: Այսինքն՝ գոնե մի նոր բառարանի ստեղծման մասին էր խոսքը:

Ես շատ-շատ բաներում համաձայն չեմ պարոն Բագրատյանի հետ, բայց նրանում, որ այսօր ժամանակակից հայերենի կրողները… Ես չեմ ասում՝ լեզուն ունակ չէ, բայց եթե Զավեն Բոյաջյանի լեզուն, միտքն ունակ են ստեղծել կաթոլիկ եկեղեցու կյանքի բոլոր պարագաների ու գործողությունների համար բառաֆոնդ, ապա, հաստատ, եթե լինի տնտեսագիտական Զավեն Բոյաջյան, այս հարցը հնարավոր կլինի լուծել: Բայց որ այսօր այս հարցը լուծված չէ, միանգամայն համամիտ եմ Հրանտ Բագրատյանի հետ:

Անի ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

Մեկնաբանություն
X