Մեդիախոհանոց. Մամուլի լեզուն

Հայաստանի քաղաքական-հասարակական վերնախավի փոփոխության հետ մեկտեղ փոփոխությունների ենթարկվեց նաեւ մամուլի լեզուն։ Եվ դա բնական է։ Եթե ԱԺ պատգամավորը, պաշտոնյան լրագրողի հետ խոսում են «քուր ջանով», մեկ այլ լրագրողի սպառնում, որ ծնոտը կջարդեն, տեսախցիկների առջեւ չեն խորշում փողոցային բառապաշար օգտագործել, ապա ինչպե՞ս կարող է այդ լեզուն, բառապաշարը մուտք չգործել մամուլ։ Եվ ոչ միայն մուտք է գործում, այլեւ դառնում տեր ու տիրական։

Դիցուք՝ լրագրողը հարցազրույց է անում ճանաչված գեներալի կամ դեպքից դեպք ԱԺ այցելող օլիգարխի հետ։ Ի՞նչ անի նրանց դեպքում ոսկեղենիկ հայերենը, երբ լրագրողը ստիպված է հարցազրույցում խոսքը մեջբերել բառացի։ Ի վերջո, պաշտոնյայի, օլիգարխի կերպարը պետք է ամբողջական երեւա հենց իր խոսքով, իր արտահայտած յուրօրինակ մտքերով։ Մարդուց, որ ԱԺ պատգամավոր է դարձել ոչ ամենեւին օրենսդիր աշխատանքով զբաղվելու նպատակով, ի՞նչ էինք ակնկալում։ Որ հայերենի, իր խոսքի նկատմամբ բծախնդիր լինի՞, խոսի եւ գրի առանց քերականական եւ շարահյուսական սխալների՞, որ ծիծաղի չարժանանա՞ լրագրողական համայնքի կողմից։ Բայց չէ՞ որ ինքն էլ լավ գիտի, որ եթե որեւէ լրագրող իրեն մոտենում է հարցազրույցի խնդրանքով, ապա օրենքների մասի՛ն չէ, որ հարց է ուղղելու։ Ոչ էլ մայրենի լեզվով հոդաբաշխ պատասխան է ակնկալելու իրենից։ Եվ հենց այդ ոչ հոդաբաշխ պատասխանը, հայերենի նկատմամբ քամահրանքը, ժարգոնը ներխուժում են մամուլ, որը կարդում է մտավորականը, ուսանողը, դպրոցականը, քաղաքացին՝ առհասարակ։ Կարդում է, եւ դժվար է ասել՝ զվարճանո՞ւմ է դրանից, թե՞ տխրում։ Նա դպրոցում կարդացել է Թումանյան, Տերյան, Չարենց, Վարուժան, որոշ բաներ էլ նրանցից անգիր է արել։ Իհարկե, դժվար է այսօր Թումանյանի, Չարենցի, Տերյանի լեզուն դարձնել մամուլի լեզու եւ ընթերցող ունենալ։ Դժվար է, որովհետեւ երբ զրուցակիցդ խոսում է թաղի տղայի բառապաշարով, չես կարող զերծ մնալ այդ բառապաշարը հարցազրույցում չմեջբերելուց։ Հակառակ դեպքում՝ դա կհամարվի զրուցակցիդ խոսքի աղավաղում, մասնագիտական սխալ։ Եվ երեւում են նրանք՝ իրենց ողջ «հմայքով» ու թշվառությամբ։ Երեւում են նույնիսկ այն բանից հետո, երբ ռուս հերթական բարձրաստիճան պաշտոնյան առաջարկում է ռուսերենին պետական կարգավիճակ տալ Հայաստանում։ Ո՞վ եւ ինչպե՞ս պետք է հակադարձի ռուս պաշտոնյային։ Այն օլիգա՞րխը, ԱԺ պատգամավո՞րը, որը մայրենի լեզվին կարգին չի տիրապետում, եւ որի օգտագործած բառապաշարն անթարգմանելի ու անհասկանալի է նույնիսկ իր հայրենակիցների համար։ Էլ չենք խոսում նոր սերնդի պաշտոնյաների մասին, որոնք այդ դիրքին հասել են Հարվարդում, Օքսֆորդում, Սորբոնում դասընթացների մասնակցելուց, վկայագրեր ձեռք բերելուց հետո, ժամանակակից են, մամուլի ասուլիսներ հրավիրելիս էլ, մոդային տուրք տալով, անգլերեն եզրույթներ են օգտագործում՝ հապացույց այն բանի, որ իրենք լավ գիտեն անգլերեն։ Դե կարեւոր չէ, թե իրենց անգելերենի՝ այս կամ այն չափով իմացությունը ինչ է տալիս մեր երկրին կամ որքանով է օգնում բարեխիղճ ու արդար պաշտոնյա լինելուն։ Եվ ժարգոնին խառնված ռուսերենի ու անգլերենի առջեւ խեղճանում, նահանջում է հայերենը, գրական լեզուն, որն անպաշտպան է մնացել այդ գրոհին դեմ-հանդիման։

Իսկ մեկ դար առաջ Վահան Տերյանի մտահոգությունը, թե կարճ ժամանակամիջոցում մեր լեզուն ավելի շատ օտար բառեր է ընդունել եւ յուրացրել իր մեջ՝ կուլտուրական կյանքի այս կամ այն երեւույթի, այս կամ այն հասկացողության հետ կապված, քան նախկին շրջանի մի քանի տասնյակ տարիների ընթացքում, շարունակում է մնալ որպես ահազանգ։

Թագուհի Հակոբյան

Մեկնաբանություն
X