«Հրապարակ». Համերգասրահներում պարելը ցածր մակարդակի արդյունք է

«Հրապարակի» զրուցակիցը ՀՀ ժողովրդական արտիստ, երգչուհի Ռաիսա Մկրտչյանն է:

- Տիկին Մկրտչյան, վաղուց չեք երեւում էկրաններին, ինչո՞վ եք զբաղվում, հետեւո՞ւմ եք, թե ինչ է կատարվում հայկական երգարվեստում:

- Շարունակում եմ աշխատանքս Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում` արդեն 25 տարի, ջազ-վոկալ ամբիոնում եմ, սերունդներ եմ պատրաստում, նաեւ դասավանդում եմ Առնո Բաբաջանյանի անվան քոլեջում: Աշխատում եմ նաեւ Հանրային ռադիոյի երաժշտական բաժնում: Իմ տարիքում արդեն չեն երգում… սահմանափակվում եմ մանկավարժական գործունեությամբ, երգիչներ պատրաստելով, հիմա երգում են իմ ուսանողները:

- Հավանո՞ւմ եք երիտասարդ երգիչներին, նրանց երգերը, ոճը:

- Պոտենցիալը շատ մեծ է, սակայն ավարտելուց հետո բոլորը չէ, որ երգում են այն երգերը, որոնք պետք է երգեն: Երգում են ռեստորաններում, ակումբներում եւ շատ հաճախ երգում են այնպիսի երգեր, որոնք ոչ մի կապ չունեն մեր հրաշալի կոմպոզիտորների ստեղծագործությունների հետ: 70-ականներին էստրադան ու առհասարակ երգը ծաղկում ապրեց, հայ երգիչների ստեղծագործությունները միջազգային մրցույթներում մրցունակ էին, ես՝ ինքս, տարբեր միջազգային հարթակներում եմ երգել, բայց հիմա պահանջները փոխվել են, մեր ժողովուրդն ավելի շատ ինչ-որ պարային երգեր է սիրում լսել, բայց երգերը հոգու համար են, սրտի համար են, վերջապես` լսելու համար են, քնարական գեղեցիկ երգեր կան` մեղեդային: Մարդիկ այսօր գնում են ինչ-որ համերգների, համերգասրահներում սկսում են պարել, իսկ դա ցածր մակարդակի արդյունք է: Կարող են պարզապես ինչ-որ խնջույքների գնալ եւ պարել, համերգային համալիրները պարելու համար չեն: Այսօր հազվադեպ երգեր եմ կարողանում լսել, միացնում եմ հեռուստացույցը եւ անմիջապես անջատում, երբ երգն ինձ դուր չի գալիս: Անկում է, դա փաստ է, բայց անկման կողքին կա նաեւ հրաշալի երիտասարդություն, վատի կողքին կա նաեւ լավը, պարզապես` վատը գերակշռում է, դե՝ ազատ դաշտ է, ով ինչ ուզում է, անում է, մարդիկ առանց կրթություն ստանալու երգիչ են դառնում, տեսահոլովակներ են նկարում, եւ չկա վերահսկող: Ով հնարավորություն ունի, նա այսօր երգիչ է:

- Ո՞ր ժամանակակից երգիչներին եք նախընտրում լսել:

- Կան երգիչներ, ովքեր ունեն ոճ, ինձ համար անհատականություն են, օրինակ` Գոռ Սուջյանը, Արամը՝ MP3-ին, ու էլի մի քանիսը, ովքեր ոճական, կատարողական առումներով շատ հետաքրքիր են:

- Ինչպե՞ս ստացվեց, որ ռաբիս երգիչները սկսեցին Համալիրում 12-13 հազար հանդիսատես հավաքել:

- Փող ունեն, ինչ ուզում, անում են: Մարդիկ էլ ուրախության պակաս ունեն, գնում են ուրախանալու, պարում են, երգում են, բայց ես չեմ էլ հետեւում նրանց: Ի՞նչ կարող ենք անել, եթե մարդկանց ճաշակն իջել է այդ աստիճան: Տարածված տեսակետ կա, որ ժողովուրդն ինչ պահանջում է, դա էլ մատուցում են, բայց ես դրա հետ համաձայն չեմ, ժողովրդին ինչ հրամցնում են, ժողովուրդը դա էլ վերցնում է: Մեր ժամանակ ինչո՞ւ ժողովուրդը ռաբիսություն չէր պահանջում, թեպետ էլի կային ռաբիսներ, բայց այսքան շատ չէին, հարսանիքների, կնունք-ծնունդների համար էին նրանք: Տարբերությունն այն է, որ այն ժամանակ կար պետական հսկողություն, իսկ հիմա ինչ-որ արաբական, թուրքական երաժշտություն է հնչում, որը ոչ մի կապ չունի հայկական երաժշտության հետ, եթե ուրախ երաժշտության կարիք կա, ապա կան նաեւ ուրախ հայկական երգեր, կարող են դրանք երգել կամ ստեղծել ուրախ հայկական երաժշտություն, առանց ավելորդ արաբական կլկլոցների:

- Հավանաբար, Դուք էլ եք լսել, որ հաճախ մարդիկ հատկապես ավագ սերնդի արվեստագետներին մեղադրում են լռելու, կրավորական կեցվածք ընդունելու մեջ: Ասում են` Արցախը կորցրինք, տղաներ զոհեցինք՝ արվեստագետները լուռ են:

- Արցախի կորուստն ինձ համար ահավոր ցավ է, ես ուղղակի բառեր չեմ գտնում, կորուստ էր` տարածքային ու մարդկային, անթույլատրելի մի բան էր, որ չպետք է լիներ: Ո՞նց կարող ենք անտարբեր լինել, միայն պատկերացնելով այդ մարդկանց տեղահանումը, նրանց զգացմունքները, ի վերջո` հայրենիքի կորուստը, խենթանալու բան է: Դա մեծ ողբերգություն է ամեն մի հայի համար, մենք չենք կարող դա հանգիստ ընկալել:

- Իշխանությունը ձգտում է Ադրբեջանի հետ խաղաղություն հաստատել, առեւտուր անել, հավատո՞ւմ եք, որ հայն ու ադրբեջանցին կարող են խաղաղ ապրել:

- Ոչ, չեմ հավատում, թուրքը միշտ մնում է թուրք, նա չի կարող խաղաղ ապրել:

- Ասում են` Արցախն ադրբեջանական տարածք էր, որը վաղուց հանձնված էր....

- Ուղղակի աբսուրդ է, խենթություն: Մեր ցավն է սա, որ գալիս է դարեդար: Մեր ազգին միասնականությունն է պակասում:

- Ի՞նչ եք կարծում՝ հնարավո՞ր է մի օր կորցրածը վերադարձնել, թե՞ անվերադարձ կորցրինք, եւ Արցախը նույնպես դասվեց մեր պատմական կորուստների շարքը:

- Արցախը կարող է նորից մերը լինել, եթե հայերը Հայաստանից չփախչեն, սա մեր երկիրն է, մեր հողն է, ո՞նց կարող է մարդ Հայաստանը թողնել, գնալ արտասահմանում ապրել: 10 միլիոնից Հայաստանում մեկուկես միլիոն մարդ է ապրում, էլ ի՞նչ ապագա կարող ենք ունենալ: Եթե բոլորը, հատկապես` երիտասարդությունը, իր ապագան դրսում է տեսնում, ինչպե՞ս կարող ենք նվաճող լինել: Բոլորի ուշքն ու միտքը Հայաստանից գնալն է, ընտանիքներ են քանդվում քաղաքականության հողի վրա, ինչո՞ւ: Իմ երեխաներն էլ արտերկրում են ապրում, բայց ինչո՞ւ, ինչո՞ւ ես իմ թոռնիկին ամեն օր չպետք է տեսնեմ: Ի՞նչ պակաս երկիր է Հայաստանը: Ես երբեք չեմ գնացել Հայաստանից, չեմ էլ գնա, իմ երկիրը շատ եմ սիրում, ինչ էլ լինի, մնալու եմ: Ժամանակին էլ մեծ հնարավորություններ եմ ունեցել Հայաստանը լքելու, բայց ոչ մի դեպքում չեմ գնացել: Ամեն ինչ սիրելի է Հայաստանում: Դրսում ապրող հայերի բոլոր խնդիրներին մի ահավոր մեծ ցավ է ավելանում` կարոտի զգացումը, որը բոլոր գնացողներին տանջում է, գնում են, բայց, չգիտես ինչու, բոլորն ուզում են թաղվել Հայաստանում, իսկ Հայաստանը գերեզմանատուն չէ, Հայաստանը շենացնելու երկիր է:

- Գուցե շատ են պատերազմով վախեցնում մարդկանց, դա՞ է պատճառը:

- Դա հատուկ քաղաքականություն է: Վախեցնում են, այո, եւ մարդիկ վախենում են, բայց ինչո՞ւ պետք է մեր երկրի բանակն այսքան թույլ լինի, որ վախենանք, ինչո՞ւ պետք է այսքան անպատրաստ լինեինք, դրան գումարած` գաղափարապես այսքան տկար, հայրենիքի գաղափարը շրջանցող: Դեպի Եվրոպա գնալու ձգտումները խանգարում են մեզ, փոխանակ Եվրոպայից լավը վերցնենք, վերցնում ենք միայն վատը, փոխարենն ամրացնենք ընտանիքի գաղափարը, ավանդույթներին առավել կարեւորություն տանք:

- Բանակից խոսեցիք` այժմ օրենք են ընդունում, որ փողի դիմաց բանակից ազատվեն:

- Ի՞նչ է դա` ապազգային որոշում է, ո՞նց կլինի նման բան: Ի՞նչ է նշանակում՝ գումար տալ ու բանակ չգնալ: Բայց ասեմ, որ գյուղերում գոնե հայրենիքի գաղափարը մնացել է: Ինչ-որ մարդիկ են գալիս, օրենքներ են փոխում, չգիտես ինչ են անում....

- Ազգային ժողովի ամբիոնից իրար են հայհոյում...

- Ամաչում եմ այդ ամենից, թեպետ ամբողջ աշխարհում են իրար սկսել հայհոյել, բայց մեզ չի կարելի, մենք փոքր ազգ ենք, մեր մեջ անհատներն են տաղանդավոր, բայց միասնություն չկա: Ուրիշ երկրներում հայերը ծաղկեցնում են, շենացնում, բայց Հայաստանում` ոչ: Տարբեր երկրներում եմ եղել, հայերն այնպիսի կառույցներ են ստեղծել, որ ապշում եմ` ինչո՞ւ են Հայաստանը թողել-գնացել, դրսում արարել: